Knopenfabrikanten: De Amsterdamse knoop

Het Nederlands Knopenarchief van Pearls and Roses

Wist je dat een klein knoopje een bijzonder verhaal kan vertellen?


Deel 1 – Een knoop vertelt geschiedenis

“Soms vertelt een knoop meer dan een heel kledingstuk.”

Over de Amsterdamse knoopindustrie en waarom juist Amsterdam uitgroeide tot het centrum van de Nederlandse knopenhandel. Daarbij leg ik uit dat de stad al vóór 1933 een belangrijke textiel- en fourniturenstad was, maar dat de komst van Joodse vluchtelingen de branche nieuwe kennis en vakmanschap bracht

Na de machtsovername van Hitler in 1933 vluchtten duizenden Joodse inwoners uit Duitsland, waaronder veel vakmensen uit Berlijn, naar Nederland. Onder hen bevonden zich ook ondernemers en werknemers uit de knopen-, fournituren- en confectiebranche.

Amsterdam kende al een bloeiende textiel- en fourniturenhandel, maar de komst van deze vakmensen gaf de knopenindustrie een nieuwe impuls. Zij brachten moderne productietechnieken, kennis van kunststoffen zoals galaliet en bakeliet, internationale handelscontacten en veel vakmanschap mee. In de jaren dertig vestigden verschillende Duitse en Joodse ondernemers zich in Amsterdam of gingen samenwerken met bestaande bedrijven.

Bekende Amsterdamse knopen- en fourniturenbedrijven uit die periode zijn onder andere:

• A. Mokka & Co. – al actief vanaf het begin van de 20e eeuw; een bekende naam in de knopen- en fourniturenhandel.


 • N.V. Nederlandsche Knoopenfabriek (NKF) – opgericht in de jaren dertig en gespecialiseerd in de productie van mode- en uniformknopen.


 • Amstel Knoopenfabriek – actief in Amsterdam in de jaren dertig en veertig, met productie voor de kledingindustrie.
• Daarnaast waren er tientallen kleinere ateliers en handelsfirma’s, waarvan een deel werd opgericht of voortgezet door gevluchte Duitse ondernemers.

Helaas kwam aan veel van deze ondernemingen een abrupt einde door de Duitse bezetting vanaf 1940. Veel Joodse ondernemers werden vervolgd, gedeporteerd of moesten hun bedrijf gedwongen afstaan. Daarmee ging niet alleen menselijk leed gepaard, maar verdween ook een belangrijk stuk vakmanschap uit de Amsterdamse knopenindustrie.

Soms vertelt één klein knoopje dus een veel groter verhaal dan je op het eerste gezicht zou denken.

Arnold Linnewiel richtte samen met een Duits-Joodse vluchteling in de jaren dertig de knopen- en gespenfabriek 

KAHA N.V. aan de Herengracht op.  


Benjamin Feiwel, afkomstig uit Tarnów, maar via Berlijn in Amsterdam terechtgekomen, leidde vanaf 1934 de Eerste Amsterdamsche Kunsthoornwarenfabriek (KUHOFA), waar knopen werden gemaakt. Beide bedrijven werden tijdens de oorlog “geariseerd” en de Joodse eigenaren werden vervolgd.  


Bronnen:


https://www.joodsmonument.nl/nl/page/698679/de-knopenfabriek-van-arnold-linnewiel


https://www.joodsamsterdam.nl/rapenburgerstraat/


https://beta.archief.amsterdam/handleiding/joodse-genealogie


Bronnen:
• Stadsarchief Amsterdam
• Joods Cultureel Kwartier
• NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies
• Joods Amsterdam – historisch onderzoek naar Joodse ondernemers en de Amsterdamse confectie- en textielindustrie.

Deel 2 – Toen Berlijn naar Amsterdam kwam

Het verhaal van de Joodse vluchtelingen vanaf 1933.

Waarom zij Duitsland moesten verlaten, welke beroepen zij hadden en waarom velen in de textiel-, mode- en knopenbranche terechtkwamen. Daarbij vertel ik ook dat veel ondernemers hun bedrijf opnieuw moesten opbouwen in Amsterdam.  

https://www.joodsmonument.nl/nl/page/698679/de-knopenfabriek-van-arnold-linnewiel

https://beta.archief.amsterdam/handleiding/joodse-genealogie

Deel 3 – De Amsterdamse knopenfabrieken

Een overzicht van bekende bedrijven, bijvoorbeeld:

  • Sally Polak’s Handelmaatschappij
  • Hagon
  • KAHA Knopenindustrie
  • KUHOFA
  • Amsterdamse Knoopen Industrie
  • Casquette Knoopenfabriek
  • Nederlandsche Knoopen Industrie
  • Louis Kan
  • Kako Mode Fournituren 


📍 Uit de collectie van Pearls and Roses

Alle foto's in deze blog zijn gemaakt van exemplaren uit mijn eigen collectie, tenzij anders vermeld.

Heb jij aanvullende informatie over dit merk, deze fabrikant of dit materiaal? Laat gerust een reactie achter. Samen houden we de geschiedenis van de knoop levend.

Twee weten er meer dan één. Kennis is er om te delen.


#vintageknopen #knopen #amsterdam #joodsegeschiedenis #stadsarchiefamsterdam #erfgoed #textielgeschiedenis #modegeschiedenis #fournituren #galaliet #bakeliet #historie #collectors #vintagelove #pearlsandroses



Reacties

Een reactie posten

Populaire posts van deze blog

Bezoek aan een Hellevoetsluis

Afbeelding
Op een warme zonnige middag bracht ik een bezoek aan de eigenaresse van de hobbywinkel Happy Creation in Hellevoetsluis. Een gezellige fysieke winkel vol creatieve inspiratie en liefde voor hobby.  Maar weer een hobbywinkel, die haar fysieke deuren sluit. Natasja heeft besloten om te stoppen met haar winkel. De balans tussen moederschap, een baan, én een winkel runnen kan op een gegeven moment uit evenwicht raken. Zelf weet ik daar alles van. Jarenlang combineerde ik mijn baan met vier kinderen. Natasja gaat verder met haar webwinkel. Ik weet uit eigen ervaring dat h et digitaliseren van je winkel is niet zomaar iets. Producten beschrijven, mooi fotograferen, alles netjes uitstallen – dat vraagt tijd, aandacht en energie.  Nu ik met vervroegd pensioen ben gegaan en letterlijk tijd heb ‘vrijgekocht’ van mijn eigen spaarpotje, richt ik me volledig op mijn passie, hobby en liefde voor handwerken: fournituren, textiel en DIY-projecten.  En zo kwam ik ook bij deze eigenaresse...
Read more »

Fournituren uit de fourniturenwinkel in de P.C. Hoofstraat te Amsterdam van 'Vrouwtje Vlijt'

Afbeelding
Onlangs kreeg ik via via een prachtige partij band en knopen afkomstig van een van een fantastische mevrouw Anna Schade uit Amsterdam, die me deed denken aan mijn eigen moeder. Ze deelde dezelfde mentaliteit: nooit iets weggooien!  Alles kon ze wel weer ergens voor gebruiken. Omdat ze zoveel verzamelde, wilde ik niet worden zoals mijn moeder. Maar helaas de appel valt niet ver van de boom. Misschien ben ik inmiddels net zo erg als haar :-). Deze mevrouw Anna Schade of ook wel 'vrouwtje Vlijt' genoemd, is voor mij een toonbeeld van zuinigheid uit de vorige eeuwen, zoals mensen dat vroeger van nature waren. Ze had geen overheid of klimaatcampagnes nodig om hen te vertellen dat ze zuinig moest zijn op spullen. En zo is het ook met deze prachtige fournituren. De komende weken ga ik alle kantjes, bandjes, knopen en tressband uitsorteren en kijken wat we kunnen hergebruiken. Er zitten zoveel leuke oude patronen en motiefjes bij de kantjes en bandjes, perfect voor al je handwerkprojec...
Read more »

Bezoek aan textielkunstenares in Zaandijk

Afbeelding
Zaandijk Af en toe kom je vreemde voorwerpen tegen en heb je geen idee waar toe ze dienen, net als nu toen ik dit blokje tegen kwam. Tijdens mijn bezoek aan textielkunstenaar Ilja in Zaandijk, zag ik dit hulpmiddel voor het eerst. Ze vroeg me of ik wist waar het voor diende. Ik moest gelijk denken aan iets met knopen want alle kanten van deze houten kubus bevatten verschillende maten met een soort gaten er in. Het leek op de maten van een knopenmachine heb uit Egypte meegenomen. Nou ja, knopenmachine, je moet wel met de hand persen op een soort hendel. En het ding is loei zwaar. Geschikt voor echt handen arbeid dus.  Het blokje heeft ze gehouden en ik ging weg met de auto vol met DMC Colbert borduurwol geladen.  Het houten blokje is dus bedoeld om er iets in te persen. Welke andere hulpstukken of knopen er vroeger bij gebruikt worden is mij niet bekend. Er hoort zeker nog iets bij. De metalen basisknopen die je wilt stofferen.  Ik herinner me na lang nadenken en wat op he...
Read more »