Heinrich E. Apke – een traditionele knopenfabriek uit Bad Oeynhausen
Een kleine Duitse knopenfabrikant die in de geschiedenis dreigt te verdwijnen
In het Nederlands Knopenarchief komen we regelmatig namen tegen die ooit onderdeel waren van een bloeiende Europese fournituren- en kledingindustrie, maar waarvan tegenwoordig nog maar weinig informatie te vinden is. Heinrich E. Apke uit Bad Oeynhausen is zo'n voorbeeld.
Het bedrijf was gevestigd in Bad Oeynhausen, in Noordrijn-Westfalen, en hield zich bezig met knopen en andere onderdelen van de kledingindustrie. In historische bedrijfsgegevens wordt Heinrich E. Apke aangeduid als Knopffabrik en later als onderneming voor Bekleidungszubehör, oftewel kledingaccessoires.
Juist dit soort kleinere fabrikanten is interessant voor het Knopenarchief. Achter een ogenschijnlijk eenvoudige vintage knoop kan namelijk een stukje lokale industriegeschiedenis schuilgaan.
Heinrich E. Apke in Bad Oeynhausen
De onderneming is terug te vinden onder de naam:
Heinrich E. Apke, Inhaber Günter Apke
Bad Oeynhausen, Duitsland
Handelsregister: HRA 1487
Amtsgericht Bad Oeynhausen
De naamgeving vertelt ons iets over de bedrijfsvorm. Inhaber Günter Apke betekent dat Günter Apke de eigenaar/ondernemer was van de onderneming. Het bedrijf was dus geen naamloze grote industrieonderneming, maar een onderneming die onder de naam Heinrich E. Apke werd voortgezet.
In een historisch Duits bedrijfsregister wordt Heinrich E. Apke bovendien vermeld aan de Wilhelmstraße 53 in Bad Oeynhausen, met als branche Bekleidungszubehör.
Dat sluit goed aan bij het beeld van een gespecialiseerde fabrikant en leverancier binnen de kleding- en fourniturenindustrie.
Van Knopffabrik naar Bekleidungszubehör
Het Duitse woord Knopffabrik betekent letterlijk knopenfabriek. Een fabrikant als Apke moet daarom worden gezien binnen de traditionele Duitse knopenindustrie, waarin bedrijven zich vaak specialiseerden in de productie van knopen voor kleding, confectie en andere toepassingen.
Later wordt het bedrijf in bronnen breder aangeduid met Bekleidungszubehör. Dat betekent kledingaccessoires of kledingtoebehoren.
Dat hoeft niet te betekenen dat het bedrijf ophield met het maken van knopen. Het kan ook wijzen op een bredere handels- of productactiviteit. In de kledingindustrie werden knopen immers vaak samen met andere fournituren geproduceerd of verhandeld.
Voor het Knopenarchief is dit een belangrijk onderscheid: een onderneming kan in verschillende perioden onder verschillende omschrijvingen in registers voorkomen, terwijl de oorspronkelijke bedrijfsnaam en specialisatie blijven bestaan.
Wanneer bestond Heinrich E. Apke?
Op basis van de momenteel teruggevonden gegevens kunnen we het bedrijf vanaf vóór 1978 tot 2001 volgen.
Een exact oprichtingsjaar hebben we op dit moment nog niet kunnen vaststellen. Daarom is het voor het archief beter om niet te schrijven dat de fabriek in 1978 werd opgericht.
Wat we wél met zekerheid kunnen zeggen, is dat de onderneming vóór 1978 bestond en dat de handelsregistergeschiedenis doorloopt tot 2001.
Daarmee valt Heinrich E. Apke vooral in de tweede helft van de twintigste eeuw. De knopen die onder deze naam worden gevonden, kunnen daardoor interessant zijn voor verzamelaars van naoorlogse Duitse en Europese knopen, maar een specifieke datering van een losse knoop moet altijd gebeuren aan de hand van materiaal, vorm, constructie, verpakking en eventuele merktekens.
De oude postcode 4970
Bij oudere Duitse adressen kan nog de postcode 4970 worden aangetroffen.
Dat is geen fout op een oude doos of verpakking. Duitsland gebruikte vóór de invoering van de huidige vijfcijferige postcodes viercijferige postcodes. De postcode 4970 hoort bij het gebied van Bad Oeynhausen.
Sinds de Duitse postcodehervorming van 1993 wordt Bad Oeynhausen aangeduid met de huidige vijfcijferige postcodes 32545, 32547 en 32549.
Voor het dateren van oude verpakkingen kan een postcode daarom een verrassend nuttige aanwijzing zijn. Staat er bijvoorbeeld nog 4970 Bad Oeynhausen op een doosje, etiket of handelsdocument, dan weten we dat het materiaal in ieder geval uit de periode van vóór de invoering van de vijfcijferige postcodes afkomstig moet zijn.
Welke knopen maakte Apke?
Over het exacte assortiment van Heinrich E. Apke is helaas nog weinig gedocumenteerde informatie online beschikbaar. Dat is juist een van de problemen waarmee onderzoek naar kleinere knopenfabrikanten wordt geconfronteerd.
De onderneming wordt in historische bedrijfsgegevens in verband gebracht met kledingtoebehoren, terwijl de oudere omschrijving als Knopffabrik specifiek naar de productie van knopen verwijst.
Zonder catalogi, prijslijsten, advertenties of originele verpakkingen van Apke willen we daarom geen specifieke materialen of modellen aan het bedrijf toeschrijven.
Een gevonden knoop met het opschrift Apke, een doosje van Heinrich E. Apke of een handelslabel kan ons onderzoek echter verder helpen.
Een oproep aan verzamelaars
Heeft u knopen, doosjes, etiketten, catalogi of andere documenten waarop Heinrich E. Apke, Apke, Knopffabrik Apke of Heinrich E. Apke Inh. Günter Apke staat?
Dan horen wij dat heel graag.
Vooral foto's van originele verpakkingen zijn waardevol. Een doosje kan namelijk informatie geven over:
de gebruikte bedrijfsnaam;
het adres;
de oude postcode;
eventuele merktekens;
het type knopen;
materiaal en maat;
een catalogus- of artikelnummer;
en soms zelfs een aanwijzing voor de periode waarin de knopen zijn geproduceerd.
Zo kunnen losse knopen uiteindelijk weer worden verbonden met hun oorspronkelijke fabrikant.
Een klein bedrijf, een stukje Europese knopenindustrie
Heinrich E. Apke is misschien geen naam die tegenwoordig nog algemeen bekend is. Toch is juist dit soort onderneming belangrijk voor het Nederlands Knopenarchief.
De Europese knopenindustrie bestond namelijk niet alleen uit de grote en bekende fabrikanten. Er waren daarnaast talloze kleinere, vaak familiebedrijven die jarenlang knopen en fournituren produceerden voor de kledingindustrie.
Wanneer hun fabrieken verdwenen, verdwenen vaak ook de catalogi, verpakkingen en bedrijfsarchieven. De knopen zelf bleven echter bestaan.
Daarom bewaren verzamelaars met hun knopen niet alleen een stukje modegeschiedenis, maar ook een stukje industriële en lokale geschiedenis.
Bij Heinrich E. Apke weten we inmiddels waar we moeten zoeken: Bad Oeynhausen, HRA 1487, eigenaar Günter Apke en een bedrijfsverleden dat in ieder geval van vóór 1978 tot 2001 loopt. Maar het verhaal is nog niet compleet.
Misschien ligt het ontbrekende stukje geschiedenis wel in een oud doosje met knopen dat ergens in een verzameling, naaidoos of fourniturenkast is bewaard gebleven.
Bronnen en verder onderzoek
Handelsregister: Heinrich E. Apke Inhaber Günter Apke, Bad Oeynhausen, HRA 1487, Amtsgericht Bad Oeynhausen.
Historisch bedrijfsregister: Heinrich E. Apke, Wilhelmstraße 53, 32545 Bad Oeynhausen, branche Bekleidungszubehör.
Verdere gegevens over het handelsregister en de oorspronkelijke bedrijfsinschrijving worden nog onderzocht.
Onderzoek Nederlands Knopenarchief
De informatie in dit artikel wordt aangevuld zodra nieuwe historische bronnen, verpakkingen, catalogi of knopen van Heinrich E. Apke worden gevonden. Heeft u aanvullende informatie? Laat dan vooral een reactie achter bij dit artikel.
De foto's bij dit artikel zijn, tenzij anders vermeld, eigendom van Het Nederlands Knopenarchief. Op deze foto's rust auteursrecht en zij mogen niet zonder toestemming worden overgenomen of gebruikt.
Reacties
Een reactie posten