Een oude knopenkaart hoeft niet altijd een bekend merk of kostbaar materiaal te dragen om interessant te zijn. Soms is juist het verhaal dat nog ontbreekt de reden om een kaart zorgvuldig te bewaren.
Deze bijzondere kaart draagt de naam La Renommée en bevat 24 identieke, bruin-honingkleurige knopen. Alle knopen zijn nog op de oorspronkelijke kaart bevestigd. Daarmee is niet alleen een set knopen bewaard gebleven, maar ook de manier waarop deze ooit in een fourniturenwinkel werd aangeboden.
La Renommée
De naam La Renommée is Frans en betekent “de roem”, “de faam” of “de bekendheid”. De afbeelding boven de merknaam sluit daar mooi bij aan.
We zien figuren met trompetten en vaandels, een beeld dat aansluit bij de traditionele allegorische voorstelling van La Renommée: de personificatie van roem die met haar trompet de bekendheid van iemand of iets verkondigt.
Of La Renommée de naam was van een knopenfabrikant, een handelsmerk of bijvoorbeeld een merk van een groothandel, is op dit moment nog onbekend.
Ook de plaats waar de knopen zijn vervaardigd, kan nog niet met zekerheid worden vastgesteld. De Franse naam kan op Frankrijk wijzen, maar een onderneming in Franstalig België is eveneens mogelijk. Een Franse merknaam is immers geen bewijs dat de knopen ook daadwerkelijk in Frankrijk zijn geproduceerd.
Omdat deze kaart afkomstig is uit een Belgische partij, is het interessant om verder onderzoek te doen in oude Belgische handelsregisters, bedrijfsalmanakken, merceriecatalogi en advertenties. Misschien kan daar de onderneming achter La Renommée alsnog worden teruggevonden.
Vroege kunststof knopen - Early plastic buttons
De knopen zijn opvallend licht van gewicht. Ze voelen glad aan en hebben duidelijk een kunststofachtig gevoel. Ze zijn niet doorschijnend en hebben een warme bruin-okerkleur met een lichte glans.
Op basis van uiterlijk en gevoel lijkt het aannemelijk dat het om een vroeg type kunststof gaat. In het Knopenarchief omschrijven we het materiaal daarom voorlopig als:
Vermoedelijk vroege kunststof (early plastic), exacte samenstelling onbekend.
Het zou verleidelijk zijn om een materiaal als celluloid, bakeliet of Galalith te noemen, maar zonder een betrouwbare materiaaltest kunnen we dat niet met zekerheid vaststellen. Juist bij oude kunststof knopen kunnen verschillende materialen qua uiterlijk sterk op elkaar lijken.
Voorlopig blijft het daarom bij early plastic.
Wanneer dateert de kaart?
De exacte datering is eveneens nog niet vastgesteld. De vormgeving van de kaart, de typografie, de illustratie en de manier waarop de knopen zijn gepresenteerd wijzen op een kaart uit de eerste helft van de twintigste eeuw.
Een voorlopige datering van:
ca. 1930–1950 lijkt aannemelijk.
Deze datering is gebaseerd op de vormgeving en het vermoedelijke materiaal en moet daarom als voorlopig worden beschouwd. Een oude catalogus, advertentie of andere kaart van La Renommée zou de datering in de toekomst kunnen verfijnen.
De knopen
De kaart bevat 24 ronde knopen van ongeveer 15 mm. Ze hebben een warme bruin-honingkleur, een gladde, licht glanzende afwerking en vier gaatjes.
Het ontwerp is eenvoudig, maar door de kleur en de vormgeving typisch voor een periode waarin nieuwe kunststoffen steeds vaker werden toegepast als alternatief voor traditionele materialen.
Bijzonder is dat de volledige set nog op de originele kaart zit. Zodra losse knopen van een kaart worden gehaald, gaat een deel van de historische informatie verloren. De kaart vertelt immers ook iets over de vroegere fourniturenhandel, de presentatie van het product en de merknaam waaronder de knopen werden verkocht.
Waar werden deze 15 mm knopen voor gebruikt?
Een diameter van ongeveer 15 mm is een veelzijdige maat voor kledingknopen. Dergelijke relatief kleine maar stevige knopen konden in verschillende soorten kleding worden gebruikt.
Denk bijvoorbeeld aan:
- herenpantalons, onder andere voor sluitingen en zakken;
- gilets (vesten);
- manchetten en mouwen van colberts en jasjes;
- overhemden en stevigere vrijetijds- of werkkleding.
De stevige uitvoering en het lage gewicht passen goed bij het gebruik van kunststof. Of deze specifieke knopen oorspronkelijk voor heren-, dames- of werkkleding werden geproduceerd, is echter niet meer met zekerheid vast te stellen.
Is La Renommée een Belgisch of Frans merk?
Voorlopig kunnen we daar geen definitief antwoord op geven.
De naam La Renommée is Frans, maar dat vertelt ons alleen iets over de taal van de merknaam en niet automatisch over de plaats van productie.
De kaart kan afkomstig zijn uit Frankrijk, maar Franstalig België is eveneens een mogelijkheid. Zeker omdat de kaart uit een Belgische partij afkomstig is, is verder onderzoek naar Belgische handelsregisters en oude handels- en merceriebronnen interessant.
Daarom wordt de herkomst voorlopig geregistreerd als:
Herkomst: onbekend – mogelijk Frankrijk of Franstalig België.
Het is precies dit soort vraagstukken waarvoor oude handelsregisters, advertenties, catalogi en bedrijfsalmanakken zo waardevol zijn. Misschien verschijnt ergens een vermelding van La Renommée die ons vertelt wie achter deze mooie kaart schuilging.
Waarde
De waarde van een dergelijke kaart wordt vooral bepaald door de compleetheid, ouderdom, zeldzaamheid van het merk, conditie en belangstelling van verzamelaars.
Voor het Nederlands Knopenarchief is de kaart echter vooral interessant vanwege haar documentaire waarde.
Er zijn immers 24 knopen bewaard gebleven, samen met hun oorspronkelijke presentatiekaart, merknaam en grafische vormgeving. Dat maakt het mogelijk om niet alleen de knopen zelf te bestuderen, maar ook iets te leren over de wereld van de vroegere fourniturenhandel.
Een merk om verder te onderzoeken
Deze kaart roept daardoor misschien wel meer vragen op dan zij beantwoordt.
Wie produceerde La Renommée?
Was het een Franse fabrikant of een Belgische onderneming?
Waar werden deze kaarten verkocht?
Wanneer werden ze geproduceerd?
En welk kunststof werd voor deze lichte knopen gebruikt?
Voorlopig blijft La Renommée daarom een interessant, nog niet geïdentificeerd merk in het Nederlands Knopenarchief.
Misschien brengt een oud handelsregister, een vergeten merceriecatalogus of een advertentie uit een oude krant ons ooit dichter bij het antwoord.
En juist dát maakt het bewaren van dit soort kaarten zo waardevol: wat vandaag nog een onbekende naam is, kan morgen ineens een stukje geschiedenis blijken te zijn.
La Renommée, Franse knopen, Belgische knopen, vintage knopen, vroege kunststof, early plastic, knopenkaart, knopenverzameling, historische knopen, knopen identificeren, knopen dateren, fournituren, mercerie, onbekende fabrikant
Reacties
Een reactie posten