Knopenfabrikanten | Burg’s Knopen en Fournituren

 Burg’s Mode-Knopen – de geschiedenis achter een oude knopenkaart

Op een regenachtige woensdag in augustus vond ik op de grote rommelmarkt in Zierikzee een oude kaart met acht knopen.

Bovenaan staat in grote letters:

BURG’S
MODE-KNOPEN

De knopen zijn rond, lichtbruin en glanzend, met twee gaatjes. Over iedere knoop lopen twee witte diagonale lijnen. Onderaan de kaart staat 150 ct. De meest voor de hand liggende betekenis daarvan is een verkoopprijs van 150 cent, oftewel ƒ 1,50.

Voor het Nederlands Knopenarchief is zo’n kaart minstens zo interessant als de knopen zelf. Een verpakking kan namelijk informatie geven over de handel achter een knoop: de naam van een leverancier, een merk, een winkel of een groothandel.

Burg’s Knopen en Fournituren

Bij het onderzoek naar de naam Burg’s komt inderdaad een onderneming naar voren met de naam Burg’s Knopen en Fournituren VOF.

De onderneming was gevestigd in Veghel, aan de Ypelaar 7. Nederlandse bedrijvengidsen vermelden Burg’s Knopen en Fournituren als leverancier van naai- en handwerkgoederen en manufacturen. (winkels.nl)

Ook in Franse bedrijfsregisters is de onderneming terug te vinden. Pappers vermeldt BURG’S KNOPEN EN FOURNITUREN VOF, met ondernemingsnummer 752 228 700. De onderneming staat geregistreerd als groothandel in textiel en als agent commercial. De registratie dateert van 12 mei 2012. (Pappers)

Dat jaartal moeten we echter niet verwarren met de ouderdom van de knopenkaart.

Een registratie uit 2012 kan heel goed betrekking hebben op een latere juridische vorm of registratie van een onderneming die al eerder onder dezelfde naam actief was. De kaart die ik vond ziet er duidelijk ouder uit en hoort qua vormgeving en verkoopprijs bij een veel vroegere periode.

Daarom is het juist interessant om verder te zoeken naar oudere handelsregisters, advertenties, catalogi en andere verpakkingen van Burg’s.

Een Nederlandse groothandel in fournituren

Burg’s past in het beeld van de Nederlandse fourniturenhandel van de twintigste eeuw.

In de periode waarin zelfmaakmode en thuis naaien en breien bijzonder populair waren, vormden groothandels en importeurs een belangrijke schakel tussen fabrikanten en de vele fourniturenwinkels in Nederland.

Een groothandel hoefde daarbij niet noodzakelijk zelf knopen te produceren.

Knopen konden in grote partijen worden ingekocht bij gespecialiseerde fabrikanten en vervolgens via de groothandel aan winkels worden geleverd. Voor de consument was vooral de kaart waarop de knopen werden gepresenteerd zichtbaar.

Dat maakt oude knopenkaarten zo waardevol voor onderzoek. De knoop zelf vertelt iets over materiaal, techniek en mode. De kaart vertelt iets over de commerciële wereld eromheen.

‘Mode-Knopen’

De benaming ‘Mode-Knopen’ is eveneens interessant.

Het woord ‘mode’ maakt duidelijk dat deze knopen niet uitsluitend als praktische sluiting werden aangeboden, maar als onderdeel van het uiterlijk van een kledingstuk.

Een knoop kon immers een jurk, mantel, vest of rok juist dat modieuze accent geven.

De vormgeving van deze kaart is eenvoudig: een lichte achtergrond, een sierlijke rand, een goudkleurige omlijning en de naam Burg’s prominent bovenaan. De knopen zelf zijn de blikvanger.

Het is precies het soort verpakking dat in een fourniturenwinkel op een rek of in een lade kon worden bewaard en waaruit de klant een model kon uitzoeken.

Werden de knopen door Burg’s zelf gemaakt?

Dat weten we nog niet.

De naam Burg’s Mode-Knopen betekent niet automatisch dat Burg’s de fabrikant van de knopen was. De onderneming die we nu terugvinden stond geregistreerd in de textielgroothandel en Nederlandse bedrijfsvermeldingen omschrijven haar als leverancier van fournituren. (Pappers)

Het is daarom heel goed mogelijk dat Burg’s als groothandel of leverancier knopen onder de eigen naam verkocht.

Maar zonder catalogi, advertenties, handelsdocumenten of een fabrieksvermelding op de achterkant van de kaart kunnen we niet met zekerheid zeggen waar deze specifieke knopen zijn geproduceerd.

Dat is een belangrijk onderscheid voor het Knopenarchief:

merk of handelsnaam is niet altijd hetzelfde als fabrikant.

De kaart als tijdcapsule

Misschien is dat uiteindelijk nog wel het leukste aan deze vondst.

Acht eenvoudige bruine knopen vertellen ons misschien iets over de mode van hun tijd. Maar de kaart vertelt ons over de manier waarop knopen in de Nederlandse fourniturenhandel werden aangeboden.

En onderaan staat die kleine prijs:

150 ct.

ƒ 1,50 voor een kaart met acht voorbeeldknopen.

Wat kostte een dergelijke kaart in werkelijkheid voor de winkelier? Werden deze knopen per kaart verkocht of was de kaart uitsluitend een verkoopdisplay? Welke winkels verkochten Burg’s? En wanneer werd deze kaart precies gebruikt?

Dat zijn vragen waarop ik nog geen definitief antwoord heb.

Maar dankzij één gevonden knopenkaart hebben we nu wel een naam waarmee verder gezocht kan worden.

Een oproep aan verzamelaars

Heeft u oude knopenkaarten, dozen, advertenties, catalogi of andere fournituren met de naam Burg’s, dan hoor ik dat heel graag.

Ook informatie over Burg’s Knopen en Fournituren uit Veghel is welkom.

Want een oude knopenkaart lijkt misschien maar een stukje karton.

Voor het Nederlands Knopenarchief is het een stukje geschiedenis.